1 vertaaltools

1.1 Déjà Vu X

Déjà Vu is een vertaalhulpmiddel opgebouwd uit een aantal componenten: vertaalgeheugens en geavanceerde terminologiedatabanken. Een vertaalgeheugen slaat vertalingen uit vorige vertalingen op. Deze verschijnen dan als vertaalsuggesties bij nieuwe vertalingen.

Déjà Vu X staat bekend als het vertaalprogramma van een nieuwe generatie. Als eerste vertaalgeheugen op woordniveau geeft Déjà Vu X vertaaltechnologie een nieuwe dimensie. In tegenstelling tot traditionele vertaalgeheugensoftware combineert Déjà Vu X de informatie in vertaalgeheugens, terminologiedatabases en projectspecifieke lexica om de kwaliteit van “fuzzy matches” te verhogen. Wanneer het programma zoekt naar de vertaling die gemaakt werd voor een zin die lijkt op de zin die nog vertaald moet worden, spreek je van een “fuzzy match”.

De terminologiedatabanken zijn opgebouwd uit meertalige verklarende woordenlijsten. Die woordenlijsten bevatten vertalingen en andere informatie zoals grammaticale, contextuele en andere beschrijvende eigenschappen. De terminologiedatabank laat je toe om de bestaande inhoud te gebruiken, te bekijken en aan te vullen terwijl je vertaalt.

Déjà Vu X is door zijn duidelijke interface gebruiksvriendelijk en is ook compatibel met andere vertaaltools zoals Trados.

Je kan het in netwerk gebruiken, om in groep grote vertalingen te maken en de databases van je collega’s te gebruiken.

Het volledige programma kost ongeveer € 990.

1.2 Trados

Trados werkt, zoals Déjà Vu X, op basis van een vertaalgeheugen, de zogeheten Translator’s Workbench, die nodeloos vertaalwerk laat verdwijnen. Tijdens het vertaalproces vergelijkt de Workbench de tekstfragmenten die vertaald moeten worden met zinnen en uitdrukkingen uit eerder gemaakte vertalingen. Zodra het programma een identieke of gelijkaardige brontekst vindt, wordt deze tekst, samen met de overeenkomstige vertaling, op het scherm getoond.

Trados is niet zo gebruiksvriendelijk en ook niet erg compatibel, vooral als je Excel tabellen wil vertalen. Ze bestaat uit veel apart verkrijgbare plug-ins en componenten. Het programma zelf is niet moeilijk te gebruiken. Het zijn dus juist die aparte plugins en componenten die zorgen dat je het gevoel krijgt dat je omslachtig te werk gaat.

Prijzen voor Trados zijn slechts op aanvraag verkrijgbaar. Aangezien de componenten apart te koop zijn kan de kostprijs vrijwel €2000 overschrijden.

1.1 Wordfast

Dit is een recent gecreëerde vertaaltool (idee dateert van 1999), gebaseerd op het vertaalprogramma Trados. Wordfast maakt net zoals Trados en Déjà‑Vu gebruik van de CAT‑technologie (Computer-Aided Translation) om elektronische teksten te vertalen. Deze technologie verdeelt de tekst in segmenten, bijvoorbeeld ter grootte van een alinea. Daarna controleert ze of dit segment, of een gelijkaardig segment al voorkomt in de database. Ten slotte zoekt ze de eerder gemaakte vertaling voor dit segment. Wordfast is dus louter een hulpprogramma voor vertalers. Het maakt zelf geen vertalingen. Een voordeel van Wordfast is dat het compatibel is met o.a. Trados 2, 3 & 5. Dit wil zeggen dat je vertaalgeheugens en woordenlijsten kunt uitwisselen. Met deze tool kun je verschillende bestandtypes vertalen zoals Excel, PowerPoint en Access. Wordfast is ontworpen voor freelance vertalers maar wordt ook gebruikt in vertaalbureaus en grote bedrijven. Je kunt Wordfast gebruiken op netwerken en op internet. Er bestaat een gratis versie van Wordfast. Het nadeel van deze versie is dat ze een minder uitgebreid vertaalgeheugen heeft. Deze beperking verdwijnt als je Wordfast registreert. Er verschijnen regelmatig verbeterde versies van Wordfast, die je van internet kunt downloaden.

1.2 Systran

Systran 5.0 is een automatisch vertaalprogramma. MT Software (Machine Translation Software) vertaalt de brontaal naar de doeltaal. Machinevertalingen houden rekening met de grammaticale structuur van iedere taal en gebruiken regels om de grammaticale structuur van de brontaal (tekst die moet vertaald worden) om te zetten in de doeltaal (vertaalde tekst).

Het is het meest geschikt voor bedrijven die altijd dezelfde soort teksten vertalen. Het werkt met behulp van woordenboeken die je zelf kan aanvullen. Het vertaalwerk wordt volledig automatisch gedaan.

Het blijkt niet praktisch voor freelance vertalers omdat de woordenboeken moeilijk te beheren zijn. Ze moeten namelijk altijd aangepast worden aan het type document dat je wilt vertalen.

Systran is compatibel met vrijwel alle gebruikte tekstverwerkingsprogramma’s. Je kan er ook PDF-bestanden mee vertalen.

Prijzen voor Systran variëren tussen € 29 en € 899.

2 Online translation engines

Online translation engines zijn gratis vertaalhulpmiddelen op internet. Het zijn machines waar je een tekst of website kan invoeren, die deze tekst vertalen naar de gewenste taal. Ze zijn onbeperkt beschikbaar.

Je gebruikt deze programma’s best niet voor ingewikkelde vertalingen want de meesten hebben sowieso een beperkte invoercapaciteit van 150 karakters. Het grootste probleem ligt in hun vertalingen. Ze kunnen namelijk geen correcte vertalingen produceren. Ze kunnen je slechts een algemeen idee geven van de anderstalige tekst.

2.1 Babelfish

http://babelfish.altavista.com

Met AltaVista Babel Fish Translation kan je korte tekstfragmenten of volledige websites vertalen in 19 talencombinaties.

2.2 SYSTRAN 5.0

http://www.systransoft.com/index.html

Deze “online translation engine” is onbeperkt beschikbaar en kan je gebruiken voor het vertalen van webpagina’s en/of eenvoudige teksten. De vertalingen verschijnen binnen enkele seconden op je browservenster. SYSTRAN 5.0 bevat meer dan 35 vertaalcombinaties en vertaalt tot max. 150 woorden.

Er bestaat ook een betalende versie van het programma, namelijk SYSTRANet.

Als je je op de website registreert, krijg je toegang tot het programma door een free trial membership.

Deze “tool” is aanzienlijk uitgebreider. Het maakt gebruik van technische woordenboeken en biedt de mogelijkheid om zelf gepersonaliseerde woordenboeken samen te stellen waardoor je specifieke vertalingen van hoge kwaliteit kan afleveren. Eveneens laat het programma toe de layout van het originele document te behouden.

2.3 Free2Professional Translation

http://www.freetranslation.com

Op deze website heb je keuze tussen gratis “machine translation” en betalende “human translation”, waaronder vertalingen door Click2Translate, een online dienst met wereldwijd 40 vestigingen.

Hiernaast biedt de website nog een hele waaier betalende diensten aan. Zo kan je rechtstreeks teksten vanuit eender welke computertoepassing laten vertalen, zoals bijvoorbeeld MS Office Word en Outlook. Je kan lid worden van Translation PlatinumClub waardoor je van verschillende voordelen kan genieten.

3 Online vertaalwoordenboeken

Het internet heeft een ruim aanbod meertalige woordenboeken. Deze vertaalwoordenboeken kan je terugvinden op verschillende websites.

http://www.babylon.com : Babylon

http://www.lexicool.com : Lexicool

http://www.travlang.com : Travel and language services

http://www.tranexp.com : Translation experts

Daar vind je alle woordenboeken en hun prijzen. Je kunt de “licenced versions” via het internet bestellen. Dat zijn de Cd-roms. Je kan ook demoversies downloaden. Die werken even goed en kosten niets, maar hebben minder mogelijkheden. Ze bevatten namelijk minder woorden.

3.1 Babylon

http://www.babylon.com

Op deze site kan je verschillende producten van Babylon bestellen. Babylon Pro 5.0 is het basisprogramma. Via dit programma kan je vertalingen en relevante informatie krijgen. Babylon geeft toegang tot 25 professionele woordenboeken in 13 talen. “Elk woordenboek bevat meer dan 3 miljoen woorden en uitdrukkingen, bestaande uit algemene, wetenschappelijke en volkstermen.”

Babylon heeft 1600 verschillende woordenlijsten met een brede waaier aan onderwerpen, zoals computers, zakenwereld, wetenschap, reizen, enz…

Wil je het basispakket Babylon Pro 5.0 uitbreiden, dan heb je de mogelijkheid tot aankoop van het Babylon-Pro + Britannica Concise encyclopedie-pakket. Bij het basispakket Babylon Pro 5.0 krijg je er een encyclopedie bovenop. Deze encyclopedie is een bron van informatie over mensen, plaatsen en gebeurtenissen.

Britannica heeft meer dan 28.000 artikelen, geïllustreerd met afbeeldingen en links naar gerelateerde termen. Je vindt er informatie over geschiedenis, wetenschap, kunst, cultuur, geografie en geologie.

Nog een uitgebreid pakket is Babylon Pro 5.0 + Van Dale. Met het Van Dale Nederlandse Woordenboekenpakket ontvang je een uitgebreid Nederlands woordenboek. Maar ook de woordenboeken Engels, Frans en Duits. Bovendien kan je gebruik maken van Babylon woordenboeken in 13 verschillende talen. Het Van Dale Nederlands woordenboek is een uitgebreid hedendaags Nederlands woordenboek met meer dan 75.000 hoofdtermen. Elk woord krijgt een korte maar precieze uitleg, voorbeelden van het gebruik en synoniemen.

Je kan van al deze programma’s een demo bekijken en als je wil kan je zelf gratis een “trial version” (of proefversie) downloaden. Je moet je daar enkel voor registreren. Deze versie gaat maar voor een beperkte tijd mee, en heeft een kleinere woordenlijst dan de betalende programma’s.

Indien je één van deze programma’s wilt aankopen zal je tussen de 20 en 90 euro moeten betalen.

3.2 Lexicool

http://www.lexicool.com

Lexicool kwam voor het eerst online in 2000. De bedoeling was een zoekdienst te creëren voor taalkundigen. In het bijzonder: vertalers en tolken. De site wordt geleid door een internationaal team van taalkundigen en IT-specialisten. Lexicool is een bibliotheek van tweetalige en meertalige woordenboeken. Op de openingspagina kan je via taal, onderwerp of titel een woordenboek zoeken.

Lexicool is ook een verzameling van links naar meer dan 4000 tweetalige en meertalige woordenboeken en lijsten van begrippen die gratis op het internet te verkrijgen zijn.

Je kunt de woordenboeken online bestellen via www.lexicool.com. Dit zijn Cd‑roms of diskettes met prijzen die schommelen tussen 10 en 70 euro. Je kunt ook software kopen om talen zoals Latijn, Arabisch en Pools te leren. Daarnaast zijn er extra’s te verkrijgen zoals het programma om je Franse spelling te verbeteren.

3.3 Translation experts

http://www.tranexp.com

Met de aangeboden software van Translation Experts kan je webpagina’s, e-mail boodschappen, brieven, memo’s en handleidingen vertalen, nieuwe vreemde woorden of zinnen interactief leren en vreemde woorden interactief leren uitspreken.

Je kunt niet alle software gratis downloaden. De meeste software kan je enkel online bestellen. Soms is het wel mogelijk gratis een versie te downloaden, zoals de “Pocketkeys”. Dit is meertalige software, een soort keyboard voor Windows, enkel gratis te downloaden in het Grieks, Arabisch, Kroatisch, Tsjechisch, Japans, Koreaans, Chinees, Pools, Roemeens, Russisch, Servisch, Turks en Vietnamees.

Je kunt er ook een programma bestellen, speciaal ontworpen voor gsm’s. De “Mobile Telephone Translator” of “Mobile Tran”. Het is een soort vertaler, woordenboek voor in je gsm. Die moet wel een WAP functie hebben.

Het grote verschil met voorgaande websites is dat deze site vooral nadruk legt op speciaal ontworpen software voor vertalingen, en niet alleen voor pc-gebruik. Er zijn maar weinig mogelijkheden om versies gratis te downloaden.

3.4 Travel and language services

http://www.travlang.com

Travlang is een Engelstalige website speciaal voor reizigers gesticht in 1995. Vandaag geeft Travlang toegang tot nuttige “tools” voor reizigers, studenten en anderen die een vreemde taal willen leren. De mensen van Travlang bieden ook heel wat links aan over gerelateerde zaken. Het is dus mogelijk heel wat online woordenboeken gratis te downloaden, maar je hebt ook de mogelijkheid gratis proeflessen te downloaden, zodat je nadien de cd-rom online kunt bestellen. De programma’s zijn niet zo goedkoop. Zo is er de TeLL me More Language Course Software V.6 Premium Collection. Dit programma heeft meerdere prijzen gewonnen en wordt gebruikt door de beste universiteiten in de Verenigde Staten, Spanje en Frankrijk. Met het programma kan je Engels, Nederlands, Frans, Spaans, Italiaans en Duits leren. Het zal je wel 195 dollar per taal kosten.

Travlang is eigenlijk een combinatie van Tranexp en Lexicool. Net zoals Lexicool kan je gratis online vertalen door de duizenden links die de site aanbiedt en zoals bij Tranexp kan je kiezen uit een groot aanbod vertaalsoftware.

4 Online tools en toolbars

4.1 Tools

Ten slottte bestaat er nog een onuitputtelijke reeks online tools, waaronder:

http://www.freelang.net/ectaco/dictionaries/translation-software.html

http://www.logosdictionary.org/pls/dictionary/new_dictionary.index_p

http://www.interglot.com

Op http://www.freelang.net/ectaco/dictionaries/translation-software.html vind je verschillende soorten vertaalsoftware voor Windows, palmtops en smartphones zoals Nokia en Ericsson, maar ook elektronische woordenboeken en een online woordenboek.

De vertaalsoftware

We hebben een selectie gemaakt uit het ruime aanbod.

LingvoSoft Suite 2006 voor Windows en palmtops: dit softwarepakket vind je in een beperkt aantal verschillende talencombinaties, zoals Engels - Nederlands, Frans - Russisch en Turks - Russisch.
Het pakket bevat : een Talking dictionary dat in 2 richtingen vertaalt, een Talking PhraseBook dat zo’n 14 000 uitdrukkingen bevat i.v.m. reizen en FlashCards waarmee je aan de hand van spelletjes nieuwe woordenschat kunt aanleren. Daarom is dit softwarepakket een goed hulpmiddel voor zakenlui, reizigers en studenten die vreemde talen leren.
Het kost $ 99,95. De verschillende softwareonderdelen kun je ook apart aankopen, maar dit vermindert de optimale werking en is duurder.

Ectaco Universal Translator for Windows: dit softwarepakket geeft d.m.v. spraaktechnologie vertalingen uit het Engels naar het Frans, Spaans en Duits. Ze schijnt de eerste van de wereld te zijn dat voor deze talencombinaties een mondelinge vertaling aanbiedt.
In het programma zijn zo’n 2 800 Engelse zinnetjes opgenomen die van pas komen bij verscheidene types van reizen. Deze zinnetjes zijn verspreid zijn over 13 hoofdstukken waaronder: reizen, transport en hotel.

Prompt Office for windows is een vertaalmachine voor het vertalen van teksten,e-mails, websites en PDF-bestanden.

IdiomaX Translation Suite is een vertaalmachine om documenten, e-mails en websites te vertalen naar het Engels, Spaans, Duits en Italiaans.

Alle software moet je aankopen, maar je kunt ook een gratis demoversie downloaden nadat je je hebt geregistreerd.

Naast deze software biedt men ook softwarebundels aan zoals

LingvoSoft Eastern European Pack for Windows

LingvoSoft Western European Pack for Windows

In deze softwarepakketten vind je alle software (FlashCards, Talking dictionaries en Talking Phrasebooks) die in de catalogus voor Windows te vinden is, maar dan voor alle Oost –en West- Europese talen,

Deze woordenboeken worden in de volgende groepen opgedeeld:

Talking Dictionaries

Deze woordenboeken geven je een onmiddellijke vertaling van woorden en uitdrukkingen. Je kunt ook de uitspraak van de vertalingen beluisteren. De uitbreiding bestaat uit spelletjes, business- en reisrubrieken, ingebouwde hulpmiddelen om de taal te studeren en de mogelijkheid om professionele woordenboeken toe te voegen.

Non-talking Dictionaries

Met deze woordenboeken kun je onmiddellijk woordvertalingen maken van de brontaal naar de doeltaal en terug. Je kan ook hun geschikte zoekfuncties gebruiken. De woordenboeken uit deze groep bevatten 3 of meer vreemde talen. Je vindt er naast alledaagse uitdrukkingen, zinnen en spreekwoorden ook speciale terminologieën.

Speech-to Speech Translators

De woordenboeken uit deze groep maken gebruik van de laatste vorderingen op gebied van spraakherkenning. Het woordenboek verstaat wat je zegt in je eigen taal en herhaalt onmiddellijk hetzelfde in 1 of meer vreemde talen.

Travel Dictionaries

Dit type woordenboeken geeft je op een snelle manier toegang tot de woorden en zinnen die je nodig hebt als je naar het buitenland gaat. Deze draagbare woordenboeken leren je niets bij over een welbepaald onderwerp, maar ze geven je op een geschikte manier duizenden vaak gebruikte uitdrukkingen, zodat je je vlot kan uitdrukken tegen buitenlanders. In het woordenboek zijn veel ingebouwde extra’s voor de reizigers voorzien, zoals rekenmachines, een functie om de waarde van de vreemde munt te berekenen, reisgidsen, een functie die de tijd over de hele wereld en lokale tijd bepaalt, enz.

PDA Dictionaries

Het ruime aanbod van verschillende modellen die op de site worden aangeboden, combineren de taalkundige excellentie van meertalige woordenboeken en de functionaliteit van een PDA of gsm. Deze draagbare ICT-apparaten geven je toegang tot meertalige woordenboeken die honderdduizenden woorden en duizenden vaak gebruikte uitdrukkingen en zinnen bevatten. Op hetzelfde ogenblik krijg je ondersteuning van je PDA en kun je muziek beluisteren, online boeken lezen, foto’s bekijken, enz.

Online woordenboek

Het online woordenboek vertaalt enkel vanuit het Engels naar o.a. het Nederlands, Frans, Spaans en Duits.

Op de website http://www.dicologos.org/pls/dictionary/new_dictionary.index_p vind je:

Een vertaalwoordenboek en een kinderwoordenboek

Logos conjugator, een hulp voor het vervoegen van werkwoorden

Een database van boeken en gedichten in verschillende talen

Toolbars

Anagrammen en kruiswoordraadsels

De mogelijkheid om deze zoekmachine aan jouw website toe te voegen

Een forum

Een glossary, de plaats waar je in een lijst van bestanden kunt zoeken naar bepaalde trefwoorden

Een helpfunctie

Een lijst met de gebruikers van de website

Een link naar een vertaalcursus, een gratis aangeboden cursus door Logos aan alle bezoekers van de website

Een link naar wordfast

Logos quotes, een gratis e-maildienst waardoor je citaten van beroemde dichters, schrijvers en filosofen toegestuurd krijgt, vertaald in 60 verschillende talen.

Het woordenboek

Met zijn 63 vreemde talen heeft Dicologos een ruim aanbod aan vertaalmogelijkheden.
De doeltalen zijn o.a. Nederlands, Frans, Engels, Spaans maar ook Waals en Esperanto.

De website http://www.interglot.com is een online vertaalwoordenboek dat de extra mogelijkheid biedt om de vervoegingen van werkwoorden te raadplegen. De bron- en doeltaal – je hebt keuze uit Nederlands, Frans, Engels, Duits, Spaans en Zweeds - selecteer je door de vlag van het land te selecteren, waar deze taal de moedertaal is. Uit ons voorbeeld merken we op dat het woordenboek voor de vertaling van “miel” enkel de betekenis van het voedingsmiddel geeft, wat bij dicologos het geval niet was. Op deze website vind je in tegenstelling tot dicologos ook veel reclame.

4.2 Toolbars

http://www.logos.it/toolbars/en/toolbar.html

Samen met deze online tools zijn de toolbars ook een handig hulpmiddel. Toolbars zijn zoals je op de afbeeldingen kan zien werkbalken waarin je de vertaling van woorden kunt opzoeken.

Er zijn 3 soorten toolbars beschikbaar en eveneens een demovoorstelling, die de verschillende toolbars voorstelt.

Hieronder vind je een overzicht van de verschillende toolbars:

Logos Word ToolBar: deze toolbar zorgt voor een vlugge verbinding met de logos online diensten vanuit een worddocument.

Logos Web ToolBar: deze toolbar zorgt voor een vlugge verbinding met de logos online diensten via Internet Explorer.

Logos Bilingual ToolBar: deze toolbar verleent toegang tot het logos woordenboek en is een te personaliseren versie. Je kan 2 brontalen kiezen die het woordenboek moet gebruiken. De vertaling zal ook altijd in het Engels en het Latijn gegeven worden.

Interglot heeft ook een toolbar, maar die beperkt zich enkel in het zoeken van vertalingen van een ingetikt woord.