Wat?
In mensentaal:
Het INTERNET is een zich steeds verder ontwikkelend geheel van systemen om:
- op een zo eenvoudig mogelijke manier informatie uit te wisselen tussen computers - data-distributie,
- elektronische informatie mooi te presenteren en interactief toegankelijker te maken voor de gebruiker - data-presentatie.
Iets technischer:
het INTERNET is een wereldwijd computernetwerk dat werkt volgens een geheel van open en gestandaardiseerde procedures.
Duizenden grote computers (main-frames) en waarschijnlijk tientallen miljoenen pc's zijn op verschillende manieren met elkaar verbonden.
Alhoewel er in dit enorme netwerk computers van allerlei verschillende types met elkaar verbonden zijn (werkend onder verschillende operating systemen) slaagt men er toch in om informatie vanop gelijk welke computer in dit netwerk over te brengen naar gelijk welke andere computer in dat netwerk. De belangrijkste voorwaarde hiertoe is dat elke aangesloten computer zich houdt aan een verzameling strikt gedefinieerde afspraken. Dergelijke afspraken noemt men vaak "PROTOCOLS".
De protocols die door INTERNET gebruikt worden zijn daarom niet steeds de technisch beste communicatie-protocols die ooit ontworpen werden, maar ze laten wel toe dat je met een eenvoudige pc in contact kan komen met een enorme variatie van andere computers over de hele wereld.
Louter ter informatie geven we hier twee van de basis-protocollen van INTERNET: het TCP of Transmission Control Protocol en het IP of Internet Protocol. Deze beide protocols worden vaak samen in één adem het TCP/IP-protocol genoemd.
Bovenop deze basis-protocollen zijn er, afhankelijk van de specifieke toepassing die men op het INTERNET uitvoert, nog andere, zeer belangrijke protocollen actief.
Jaarlijks worden er weer betere, krachtiger protocols aangenomen door de INTERNET-gemeenschap. Hiervan wordt echter steeds verwacht dat ze compatibel blijven met de oudere, reeds bestaande protocols. Zolang je de nieuwste software niet voorhanden hebt kan je van de allerlaatste snufjes niet meegenieten maar mag je pc ook niet blokkeren als er elementen in een infopagina opgenomen zijn die dergelijke recente software vereist om degelijk gepresenteerd te worden. Desnoods moet de verantwoordelijke voor dergelijke trendy pagina's er voor zorgen dat er naast de recentste versie van zijn pagina's ook nog een "oude" versie beschikbaar is, zodat ook de gebruikers van "oude" software toch nog de essentie van de informatie kunnen lezen. Helaas houden niet alle web-ontwikkelaars zich aan deze regel!
Mogelijkheden van INTERNET
Historisch
De oorspronkelijke bedoeling van de voorlopers van het internet was een systeem te ontwikkelen waarbij men via kabels gemakkelijk informatie en programma's tussen verafgelegen computers kon overbrengen. Dit is zo één van de projecten die nog stammen uit de "koude oorlog". Wetenschappers die het Amerikaanse leger hielpen bij het opzetten van dit systeem begonnen dezelfde techniek ook te gebruiken om snel onderling wetenschappelijke informatie door te spelen tussen verschillende universitaire campussen. Ook allerlei overheidsinstellingen adopteerden deze technieken.
Het interactieve karakter van het internet is er gekomen door de ontwikkeling van het idee van de HYPERLINK. Onderzoekers van het CERN zochten en vonden een middel om het mogelijk te maken dat je door een simpele muisklik op een bepaald woord of deel van een afbeelding (link) automatisch meer info gepresenteerd krijgt over dat item - zonder dat de gebruiker daarvoor enig benul moet hebben over de plaats waar het bestand met die extra informatie zich bevind (daarover verder meer).
Pas in de negentiger jaren komt het internet los van de overheidsinstellingen en de academische wereld en wordt het internet (voornamelijk dankzij het World Wide Web) ook voor commerciële doeleinden gebruikt. Van eenvoudig doorgeven van informatie tot spelletjes spelen, gedurfde plaatjes bekijken, bekijken en beluisteren van de allernieuwste video-clips, kaartjes reserveren, bankverrichtingen uitvoeren: bijna alles is momenteel mogelijk via internet.
Theoretisch
Daar het internet alleen maar een soort verbindingsmiddel is tussen allerlei computers is in theorie ongeveer alles wat je momenteel kan doen met een computer ook mogelijk via het internet. Alleen bestaat er nog niet voor elke soort toepassing een algemeen aanvaard protocol en/of de nodige software om dergelijke toepassing ook thuis op je pc te laten functioneren.
Praktisch
In de praktijk wordt wat je als eindgebruiker aan INTERNET hebt, ingedeeld in verschillende "DIENSTEN" (services). De diensten zijn in feite de verschillende
functionaliteiten die in de loop van de korte geschiedenis van het NET steeds uitgebreid zijn. "Het INTERNET" omvat dus een "veelheid" van diensten, met elk zijn specifieke mogelijkheden. Elk van die diensten heeft zo zijn eigen typische hoofd-protocol. We geven hier een beperkt lijstje.
-
TELNET
-
File Transfer(FTP)
-
Electronic Mail (E-mail)
-
NETNEWS, Newsgroups - nieuwsgroepen
-
Het World Wide Web of WWW
-
Via het klavier en scherm "CHATTEN" of "BABBELEN" - Internet Relay Chat (IRC)
- Internationaal telefoneren aan zonale tarieven
Sedert 1997 zijn er programma's op de markt die, in combinatie met een microfoon, een geluidskaart en een paar geluidsboxen, toelaten om via het internet internationaal te telefoneren. De correspondent moet op dat ogenblik natuurlijk ook op het internet aangesloten zijn en evenzeer over dergelijke programmatuur en randapparatuur beschikken. Indien er veel verkeer is op het internet kan het gesprek wat schokkerig verlopen.
- Streaming audio
Sedert 1998 bestaan er "plug-ins" (externe hulpprogrammaatjes bij bestaande programma's) die het mogelijk maken om bepaalde radio-uitzendingen te beluisteren.
- Streaming video
Sedert 1999 bestaan er ook "plug-ins" die het mogelijk maken om bepaalde tv-uitzendingen te bekijken en te beluisteren.
Eén van de diensten van het internet, het WWW, is op zich zo "open" van structuur dat er zeer geregeld binnen het WWW steeds nieuwere, aparte diensten ontstaan. Het spreekt ook voor zich dat de diensten die via het internet aangeboden worden nog een snelle en sterke uitbreiding zullen kennen. Ons lijstje zal dus ook nooit af zijn.
Twee voorbeeldjes:
- sedert maart 1997 kan je, zelfs bij een Belgische bank, via het WWW een volledig gamma aan bankverrichtingen uitvoeren: van PC-banking naar WEB-banking.
- sedert 1999 kan je alle functionaliteiten van de klassieke e-mail-programma's ook uitvoeren vanuit het WWW -> WEB-mail.
Voordelen van internet
- Een enorme hoeveelheid aan informatie en diensten wordt vlot toegankelijk.
- Het internet is echt internationaal en wereldwijd. De informatie die je op het internet aantreft wordt niet gegenereerd, noch beheerd door één centrale instantie. De informatie op internet kan zowel vanuit geografisch, politiek als religieus oogpunt vanuit totaal andere hoeken komen; m.a.w. de informatie is gedistribueerd i.p.v. gecentraliseerd.
Relativering: passieve kennis van een paar wereldtalen (w.o. Amerikaans-Engels, Frans of Duits of Spaans) plus de nodige kritische zin is in dit verband wel erg handig.
- Internet is niet gebonden aan één soort computersysteem maar is een echte cross-platform-toepassing; d.w.z. dat je er met pc's van allerlei aard en slag op terecht kan.
- Je bent niet gebonden aan officiële openingsuren van bv. bibliotheken als je zelf thuis over een internet aansluiting beschikt.
Relativering: anderzijds stellen we momenteel soms nog eens het fenomeen van dal- en piek-uren vast. De snelheid waarmee de informatie doorkomt is omgekeerd evenredig met het aantal gebruikers dat op dat ogenblik informatie opvraagt. Hier wordt echter ook in Vlaanderen zeer hard aan gewerkt. Binnenkort zal ook Vlaanderen over een zeer uitgebreid glasvezelnetwerk beschikken waardoor er steeds minder files op de informatiesnelweg zouden moeten komen .
- Mits verstandig gebruik van zoekprogramma's is heel veel informatie snel terug te vinden.
- De informatie op internet is "in principe" gemakkelijk up to date te houden, m.a.w. de informatie veroudert niet zo snel als deze uit een klassieke encyclopedie. Internet-informatie is in deze zin veel "dynamischer" dan de informatie uit de klassieke ("statische") informatiebronnen.
- Vooral het www en e-mail zijn erg gebruiksvriendelijk.
- Het www biedt zowel teksten, afbeeldingen, geluiden, 3-D en video-animaties, m.a.w. het is een echt multi-mediaal medium.
Nadelen van internet
- Een zekere initiële kost is noodzakelijk als je thuis het internet wenst te raadplegen (minimaal de prijs van een modem).
De meeste openbare bibliotheken leveren echter nu reeds (weliswaar in beperkte mate) gratis toegang tot het raadplegen van internet.
Sedert 1999 kan je ook in Vlaanderen thuis gratis toegang krijgen tot het internet - sommige steden en gemeentes bieden dit zelfs voor al hun inwoners aan (Merelbeke, Antwerpen...)
- De werkingskosten kunnen oplopen. In België moet je telkens weer minstens op de kostprijs van een zonale telefoonverbinding rekenen als je van thuis uit internet wenst te gebruiken (Belgacom geeft wel een zekere korting als je inbelt op de nummers van erkende Internet Providors).
Voor een vast bedrag kan je bij Telenet "onbeperkt" surfen, en is het prijskaartje onafhankelijk van de duurtijd.
- Een zekere leerperiode is nodig om met de verschillende diensten van internet vlot te kunnen omspringen.
- Ook op het internet tref je informatie aan die niet strookt met de werkelijkheid. Wat je op internet terugvindt is dus niet
automatisch juist of volledig.
- Het grote succes van internet zorgde er tijdens de beginperiode (1994 - 1998) voor dat de nodige infrastructuur niet snel genoeg kon meegroeien. Dit zorgde soms voor ergerlijk lange wachttijden (file op de informatiesnelweg of Het World Wide Wait!).
Relativering: ook in Vlaanderen is men die achterstand aan het inlopen.
- Voorlopig is er nog niet zo veel zinvolle Nederlandstalige informatie op het internet beschikbaar maar deze achterstand halen we toch langzaam in (o.a. via deze pagina's willen we er toch ook een klein beetje aan verhelpen).
Gebruik in de klas
Alhoewel er vanuit verschillende hoeken sterke druk wordt uitgeoefend op zowel de lagere als de middelbare scholen om minstens één internet-aansluiting per klas te hebben zal het nog wel een paar jaar duren vooraleer de praktijk deze wensdroom zal inlossen.
Eén internet-aansluiting per school (in het kader van de school-bibliotheek) leek me tegen midden 1999 een haalbare kaart. Dit is ondertussen in de meeste scholen ook realiteit geworden.
Het lijkt me vanzelfsprekend dat leerlingen vanaf de derde graad van het lager onderwijs zelfstandig informatie leren opzoeken via internet en ze, bv. in het kader van een correspondentieklas, e-mail berichten kunnen ontvangen en versturen.
De huidige (2000) minister van Onderwijs van Vlaanderen wil het gebruik van ICT (Informatie- en Communicatie-Technologie) sterk bevorderen door o.m. het oprichten van Regionale Expertise Netwerken waar de scholen bij terecht zullen kunnen voor allerlei advies en nascholing in dit verband.
Gebruik als individuele leerkracht
Als leerkracht kan je nu reeds behoorlijk wat informatie (waaronder veel afbeeldingen) van het internet afhalen. Jammer dat je nog veel uit het Engels moet vertalen.
Rond sommige thema's is het nu reeds mogelijk om een volledige les op te bouwen en te stofferen met info-pagina's die je on-line op het internet raadpleegt.
Anderzijds moet je internet niet steeds zien als een vorm van éénrichtingsverkeer waarbij je steeds maar informatie afhaalt die iemand anders ter beschikking gesteld heeft. Momenteel is het nog niet zo eenvoudig om zelf pagina's ter beschikking te stellen op het internet, maar ook deze activiteit wordt door tal van gebruiksvriendelijke programma's steeds gemakkkelijker. In de mate dat gelijkgezinde leerkrachten hun krachten bundelen op het internet biedt dit medium enorme perspectieven! Zie bv. de samenwerking tussen EDUBBS en Klascement.
E-mail geeft nu reeds de mogelijkheid om met collega's op een vlotte manier lesvoorbereidingen, studieteksten voor leerlingen en oefenblaadjes aan mekaar door te spelen.
In het nummer 89 van het tijdschrift KLASSE is een volledig artikel gewijd aan het "Spieken" en "Kopiëren van het huiswerk" via Internet. In het daaropvolgende nummer werden de internetadressen van de belangsrijkste Spiek-pagina's gegeven (onder het motto: "We zullen er toch moeten leren mee omgaan").
In het hoger en universitair onderwijs in Nederland en Vlaanderen leveren sommige studenten nu (2000) reeds oefeningen af via een e-mail die ze naar hun lectoren opsturen. De lector brengt daarop zijn opmerkingen aan en stuurt de verbeterde kopij (uiteraard ook via e-mail) terug naar de student.
Het lijkt me niet onmogelijk dat schriftelijke cursussen of cursussen "op afstand" een nieuwe vlucht zullen nemen dankzij de communicatiemogelijkheden van internet. Ondertussen (2000) geeft bv. de VDAB reeds online cursussen.